SAĞLIK KÖŞESİ

SAĞLIK KÖŞESİ

24 Mart 2020 00:04:00

CORONOVİRÜSLER, KAYNAK VE BULAŞMA YOLLARI, LABORATUVAR TANISI VE KORUNMA

 -Dr. Öğr. Üyesi Hadiye Demirbakan

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi

Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

-SANKO Üniversitesi Hastanesi

Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı

Salgın, 12 Aralık 2019 tarihinde açıklanamayan ilk pnömoni olgusu ile Çin’in Wuhan şehrinin başladı.

 1 Ocak 2020’de Wuhan Canlı Hayvan Pazar kapatıldı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından virüs ‘2019-nCoV’ olarak adlandırılarak, insandan insana bulaşma kapasitesi ‘yüksek’ olarak tanımlandı. Ardından Çin dışı ilk olgu (Tayland) bildirildi ve Wuhan şehri Nisan sonuna kadar karantinaya alındı. 

11 Mart 2020 tarihi itibariyle salgın DSÖ tarafından Pandemi (küresel) olarak tanımlandı. Coronovirüsler heliksel (sarmal) simetri özelliği gösteren, tek zincirli, zarflı, RNA virüsleridir, konak hücreye girdiğinde protein sentezine başlar. Alfa, Beta, Gama ve Delta olmak üzere dört türü vardır.

 

Yüzeylerinde çubuksu uzantıları nedeniyle Latince corona (taç) olarak adlandırılmaktadır. İnsanlarda basit soğuk algınlığından, ağır akut solunum sendromuna (Severe Acute Respiratory Syndrome, SARS) varan semptomlara neden olabilirler.

İKİ ÜÇ YILDA BİR SALGINA YOL AÇIYORLAR

Toplumda sıklıkla enfeksiyona neden olan virüslerden coronavirüsler (Human coronavirus=HCoV) (HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-NL63, HCoV-HKU1) en sık kış, ilkbahar aylarında olmak üzere, 2-3 yılda bir salgınlara neden olmaktadır.

 

Yeni coronavirüs de (SARS-CoV-2), coronavirüs ailesinin tipik özelliklerine sahiptir.  2002 Kasım-2003 Haziran’da yaklaşık 30 ülkeyi etkileyen, 8 bindenfazla kişiyi enfekte eden ve 774 kişinin ölümüne (yaklaşık yüzde 9,6) neden olan SARS-CoV (Ağır Akut Solunum Sendromu) virüsü ile Haziran 2012 tarihinde Suudi Arabistan’da başlayan, yaklaşık 27 ülkeyi etkileyen, 2494 kişiyi enfekte eden, 858 kişinin ölümüne (yaklaşık yüzde 34) neden olan MERS-CoV (Orta Doğu Solunum Sendromu) virüsü ve yeni coronavirüs SARS-CoV-2, hayvandan insana geçen coronovirüslerdir.

 

  1. coronavirüs olarak da adlandırılan SARS-CoV-2, kaynağı henüz kesinleşmemiş olup (yarasa?), başlangıçta hayvanlardan insanlara bir ara konak ile bulaşır. Ara konakta mutasyona uğrayan virüs, ara konak olan hayvanların solunum sekresyonları (İfrazat, dokuların bazen hücrelerin yapıp isteyerek veya istem dışı etraf dokulara yaydıkları sıvı ve sıvımsı akıntılardır, salgılardır. Burun- mukus salgıları, karaciğer-safra salgıları gibi) ve dışkıları ile insanlara bulaşabilir. Ardından insandan-insana bulaş başlar.

SARS-CoV-2’nin bulaştırıcılık süresi ve dış ortama dayanma süresi net olarak bilinmemekle beraber hasta bireylerden damlacık yoluyla olan bulaşta solunum sekresyonları direkt ve indirekt yolla bulaşabilir. Kabul edilen inkübasyon (kuluçka) süresi 2-14 gün arasındadır.

BELİRTİLERİ

Coronovirüs (COVID-19) hastalığının en yaygın belirtileri kuru öksürük ve yorgunluktur.  Bazı insanlar enfekte olur, ancak herhangi bir bulgu geliştirmezler. Çoğu insan (yaklaşık yüzde 80) özel tedaviye ihtiyaç duymadan iyileşir. 

Yaşlı insanlar ve yüksek tansiyon, kalp problemleri veya diyabet gibi altta yatan tıbbi sorunları olanlarda hastalığın gelişme olasılığı çok daha yüksektir. Yapılan çalışmalarla mortalite (ölüm) hızı yüzde 3,6 olarak saptanan virüsten ölenlerin, genellikle ileri yaştaki bireyler ya da eşlik eden sistemik hastalığı olan bireyler olduğu saptanmıştır.

İlerleyen dönemde virüsün genetik yapısında ortaya çıkabilecek değişikliklere bağlı olarak klinik özellikler farklılaşabilir. Ülkemizde coronavirüs tanısı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ulusal Viroloji Referans Laboratuvarı tarafından yapılan testler sonucunda konulmaktadır.

KORUNMA YOLLARI

Korunmada el hijyeni çok önemlidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol içerikli el antiseptiği kullanılmalıdır. Sınıflar ve iş yerleri başta olmak üzere kapalı alanlar sık sık havalandırılmalıdır. Ayrıca bağışıklık sistemini güçlendirmek için dengeli ve sağlıklı beslenilmelidir. Gıdalar tüketilmeden önce de iyice yıkanmalıdır.

 

 

 

Yorum yap

Yazarın Diğer Yazıları