SAĞLIK KÖŞESİ

SAĞLIK KÖŞESİ

5 Şubat 2019 00:02:00

Migren

Sıradan bir başağrısı olmayıp tedavisi mümkün nörolojik bir hastalık olan migren, doktora en fazla başvurulan rahatsızlıklardan biridir.

Migren, zonklama, bulantı ve rutin fiziksel aktivite ile kötüleşen; tüm başağrısı hastalıkları içinde doktora en fazla başvuru nedeni olan durumdur. Migren tanısı için özel bir laboratuvar testi veya radyolojik inceleme yoktur.

İnsanlık tarihi kadar eski bir hastalık olan migren toplum için çok önemli bir sağlık sorunudur. Migren, Dünya Sağlık Örgütü tarafından en çok kısıtlılık yapan hastalıklar arasında ele alınmıştır. Kadınların yaklaşık yüzde 20’sinin, erkeklerin ise yüzde 8'inin migrenli olduğu bilinmektedir. Sıklıkla başlangıç yaşı 20-40 yaş olmasına rağmen, çocukluk çağı başlangıç yaşı 8-12 arası yaşlardır.

Migrenin karakteristik özellikleri

Migren hastaları yanlışlıkla sinüzit tanısı alabilir. Migrenin atak sırasındaki olumsuz etkileri dışında da okul ve iş performansında düşme ve sosyal problemler gibi kronik etkileri de vardır. 

Migrenin karakteristik özellikleri,  tekrarlayıcı olması, atağın ilaçsız olarak 4 saatten fazla sürmesi ( 3 günden az), tek yanlı oluşu (yüzde 80 hastada), zonklayıcı olması, atak sırasında sıklıkla ışıktan ve sesten rahatsızlık, merdiven çıkma gibi fiziksel eylemlerle ağrıda artış, ağrıya sıklıkla bulantı veya kusmanın eşlik etmesi, ağrının orta şiddette veya şiddetli olmasıdır.

Migren çoğu kez öncesinde bir nörolojik defisit olmaksızın ortaya çıkarken (aurasız migren), migrenli hastaların yüzde10–15 kadarında ağrıların hemen öncesinde 5–60 dakika arası süren, geçici nörolojik belirtiler görülebilir (auralı migren).

En sık görsel (yarım görme kaybı, beyaz ışıklar görme, kırık çizgiler görme gibi) veya dilde-yüzde-kolda uyuşma, güçsüzlük, konuşmada bozulma gibi bulguların birkaçı veya vertigo( baş dönmesi) gibi diğer arka sistem bulguları, hatta uyanıklık kusuru şeklinde aura olabilir. Hemen ardından veya 1 saat içinde ağrı ortaya çıkabilir ya da aurayı nadiren başağrısı izlemeyebilir.

Aşırı ağrı kesici kullanımı yanlış

Migren tipi başağrısı sıklıkla ataklar şeklinde gelir. En az 3 ay her gün veya günaşırı olacak şekilde kronikleşmiş olarak da görülebilir. Bu durumun en büyük nedeni aşırı ağrı kesici ilaç kullanımıdır. Böyle bir durumda ağrı kesicilere en az iki ay gibi bir süre ara verilmeden ağrıların kontrolü mümkün değildir. Ağrı kesiciler aşırı kullanıldığı sürede yapılan koruyucu tedavi çabaları da çoğu kez başarısızlıkla sonuçlanır. Migren tanısı Uluslararası Başağrısı Derneği (IHS) kriterlerine göre konur (Tablo-1).

 

Tablo 1. Uluslararası Baş ağrısı Derneği: Migren Kriterleri

 

  • Aurasız Migren

4 – 72 saat süren ataklarla kendini gösteren tekrarlayan başağrısı. Başağrısının tipik özellikleri; tek taraflıdır, zonklayıcı tarzdadır, orta şiddette ya da şiddetlidir, rutin fiziksel aktiviteyle kötüleşme izlenir ve mide bulantısı ve/veya  ses ve ışık hassasiyeti eşlik eder.

 

Tanısal kriterler:

 

  1. B - D kriterlerine uyan en az 5 atak
  2. 4 - 72 saat arası süren başağrısı atakları (tedavi edilmeyen ya da tedavisi başarısız olan)
  3. Baş ağrısı aşağıdaki özelliklerin en az ikisini taşımalıdır:
  4. i.      Unilateral lokalizasyon(tek taraflı)
  5. ii.     Zonklayıcı karakter

                iii.     Orta şiddette ya da şiddetli ağrı

  1. Rutin fiziksel aktiviteyle kötüleşme ya da rutin fiziksel aktiviteden (örn, yürüme ya da merdiven çıkma) kaçınmaya neden olma

B     Başağrısı sırasında aşağıdakilerden en az biri görülür:

  1. Mide bulantısı ve/veya kusma
  2. Ses ve ışık hassasiyeti
  3. Başka bir hastalıkla ilişkili değildir.

 

1.2 Auralı Migren

 

Genelde 5 - 20 dakikada yavaş yavaş gelişen ve 60 dakikadan az süren geri dönüşümlü, fokal nörolojik semptom ataklarıyla kendini gösteren tekrarlayan durum. Sıklıkla aura semptomlarını takiben aurasız migrende görülene benzer baş ağrısı izler. Daha az sıklıkla, baş ağrısında migren özellikleri görülmez veya baş ağrısı hiç yoktur.


Migren atağının 4 fazı vardır

Ağrı başlamadan önceki dönem

Bu faz sıkıntı, stres, depresyon, yorgunluk aşırı uyku veya uykusuzluk gibi belirtilerin olduğu migren atağından birkaç saat veya gün öncesinde olan fazdır.

 

Aura fazı

Beş ile 60 dakika kadar süren geri dönüşlü duyusal ve görme bulgularıdır.

 

Ağrı fazı

Sıklıkla 4-72 saat süren ağrı dönemidir.

Ağrı sonrası dönem

Hastalar genelde bu dönemde yorgun, depresif bazen de çok neşeli olabilirler.

Migren ataklarını neler tetikler?

Migren ataklarını tetikleyen faktörler:

Alerjik durumlar,

Bazı kokular, parfümler,

Stres,

Sigara içmek veya sigara dumanına maruz kalmak,

Öğün atlama,

Alkol,

Adet dönemi,

Bazı yiyecekler (uzun süre beklemiş peynir, çikolata, avokado, muz),

Uzun süreli ışık maruziyeti,

Atmosfer basıncı.

Migren baş ağrısı nedeni

Genel olarak bakıldığında migreni olan bireylerin beynindeki sinir sistemi hücrelerinin fonksiyonlarında geçici bir değişiklik yaşanır. Bu değişikliklerin en önemli nedeni genetik faktörlerdir ve nedeni yüzde 60-70 oranında da ailesel yatkınlıktır. Migren hastalığı kadınlarda daha sık görülmektedir.

Migren tedavisi

Migren yaşam kalitesini düşüren ancak uygun tedaviyle kontrol altına alınan bir hastalıktır, ilaçlı ve ilaçsız tedavisi bulunur.

İlaçsız tedavi

Migren tetikleyicilerinden uzak durulması, düzenli uyku, yemek öğünlerinin atlanmaması, düzenli egzersiz ve psikoterapi migrenin ilaçsız tedavisinde büyük önem taşır. 

İlaçlı tedavisi

Migrenin atak tedavisinde kullanılan ilaç ve yöntemler:

  1. Ağrı kesiciler
  2. Ağrı kesiciler ve kusmayı engelleyen ilaçlar
  3. Triptanlar: Migren atakları için özel geliştirilmiş ilaçlardır
  4. Antidepresanlar
  5. Kortikosteroidler
  6. Kronik Migrende BOTOX tedavisi
  7. Cerrahi tedavi.

Neden tedavi olmalıyım

Kalp ve damar hastalığı riski özellikle migrenli hastalarda daha yüksektir. Genç ve gebelikten korunma hapı kullanan migrenli kadınlar felç açısından daha risk altındadır. Bunun tam nedeni bilinmemektedir.                                      

 

 

Yorum yap

Yazarın Diğer Yazıları